روی خط خبر

موضوع: سلامت، تغذیه، تناسب اندام منبع: ساعت 24
امتیاز: 5 5

مطلب با عنوان چطور نوشابه‌خور حرفه‌ای شدیم؟ - ساعت24 از وب سایت ساعت 24 saat24 با درج لینک اصلی خبر نمایش داده شده است.

چطور نوشابه‌خور حرفه‌ای شدیم؟ - ساعت24

ساعت 24- جدیدترین آمارها نشان می دهد مصرف سرانه نوشابه در ایران حدود ۴۲ لیتر در سال است، در حالی که این میزان در کشورهای دیگر حدود ۱۱ تا ۱۲ لیتر است. این آمار به این معنی است که هر ایرانی در سال تا چهار برابر متوسط جهانی نوشابه های گازدار مصرف می کند. همین هم شده تا ایرانیان مقام اول مصرف نوشابه در دنیا را به نام خود کنند.

شهروندآنلاین داستان ورود نوشابه به ایران را بررسی کرد و نوشت: «اضطراب، فشار خون بالا، ضربان نامنظم و تپش قلب، بالا رفتن کلسترول، مشکلات بارداری و حتی سرطان؛ هیچ کدام اینها نوشابه خورها را قانع نکرد تا از مصرف نوشیدنی های گازدار دست بکشند. جدیدترین آمارها نشان می دهد مصرف سرانه نوشابه در ایران حدود ۴۲ لیتر در سال است، در حالی که این میزان در کشورهای دیگر حدود ۱۱ تا ۱۲ لیتر است. این آمار به این معنی است که هر ایرانی در سال تا چهار برابر متوسط جهانی نوشابه های گازدار مصرف می کند. همین هم شده تا ایرانیان مقام اول مصرف نوشابه در دنیا را به نام خود کنند.همه اینها در شرایطی است که در ۲۰ سال اخیر، مصرف نوشابه های گازدار در کشور نزدیک به ۱۵ درصد بالا رفته، در حالی که مصرف شیر و لبنیات تنها حدود یک دهم درصد رشد داشته است. اینها را مینا کاویانی، سرپرست واحد آموزش همگانی انستیتو تحقیقات تغذیه ای و صنایع غذایی کشور همین چند روز پیش گفت.پیش از این، آمریکا به عنوان یکی از کشورهای پرمصرف نوشابه شناخته می شد اما بررسی های اخیر نشان داده در ٣٠ سال اخیر این میزان مصرف به کمترین مقدارش رسیده است. آمریکا در کنار کشورهایی مانند آرژانتین، مکزیک و … در میان بزرگ ترین مصرف کننده های نوشابه در جهان است اما از سال ٢٠٠٦ تاکنون این مقدار با برنامه های مختلف مثل گذاشتن مالیات برای نوشابه ها کاهش یافته است. سرانه مصرف نوشابه آمریکا در سال ٢٠١٥ به ١٥٣,٧ لیتر رسید. این میزان در سال گذشته ١٥٦.٨ لیتر بود.در سال های گذشته وزارت بهداشت تلاش هایی برای کاهش مصرف این کالای آسیب رسان کرده که بیشتر آنها در قالب منع یا محدودیت تبلیغات خلاصه شده است؛ چرا که گفته می شود تولید نوشابه و سیگار، به عنوان کالاهای به شدت آسیب رسان و مضر، اجتناب ناپذیر است و تنها می توان تبلیغات آن را کاهش داد. آبان ماه سال گذشته سازمان غذا و دارو اعلام کرد که قند نوشابه ها تا ۱۰ درصد کاهش پیدا کرده و قرار است پس از اقدامات کارشناسی، قند نوشابه ها از میزانی که حالا هست، کمتر شود اما فعلا خبری از تولید این نوشیدنی های کم ضرر نیست.ایرانی ها چطور نوشابه خور شدند؟گفته می شود نخستین کسی که صنعت نوشابه سازی را به ایران آورد، شخصی بود به نام میرزای تونی. کارخانه این شخص به اسم آلپاین بعدها ورشکسته شد و کسی به اسم میرهاشم آرین آن را خرید و با سرمایه گذاری برادران ساهاکیان، از سرمایه داران معروف تبریزی، قراردادی برای تولید نوشابه با کمپانی کوکاکولا منعقد شد.این کارخانه بزرگ ترین کارخانه تولید نوشابه غیر الکلی بود. با این حال شرکت زمزم نخستین نوشابه ساز موفق ایرانی است. این شرکت ابتدا نمی توانست نوشابه هایش را بفروشد؛ چرا که نوشابه به ذائقه ایرانیان نمی خورد؛ هر چند که قبل از آن هم ایرانیان برای خوش طعم کردن آب از افزودنی های طبیعی مثل لیمو، آلبالو، زرشک و … استفاده می کردند.در نهایت شرکت تولیدکننده نوشابه با توزیع رایگان این نوشابه ها جای خودش را در میان مردم باز کرد. با ورود به دهه ۵۰ شمسی، نوشابه دیگر در میان ایرانیان محبوب شده بود؛ تا جایی که در سال ۱۳۵۶ تولید نوشابه در سطح کشور به حدود ۱.۷ میلیارد و این عدد در سال ۱۳۶۲ به ۲.۶ میلیارد بطری رسیده بود. حالا گفته می شود ایران رتبه اول مصرف نوشابه در دنیا را دارد.شرکت زمزم هم که فعالیت خودش را با دو خط تولید نوشابه های غیر الکلی گازدار در ظروف شیشه ای آغاز کرده بود، حالا ۴ خط تولید دارد. قبل از شرکت زمزم، نوشابه های گازدار سنتی مثل لیموناد، به نام سینالگو تولید می شد که بهداشتی نبود. بعد از دو - سه سال سر و کله کارخانه کوکاکولا و ساسان هم پیدا شد.پس از زمزم، کارخانه کوکاکولا محصول سوپرکولا و کارخانه ساسان نوشابه کانادادرای را وارد بازار کرد که به دلیل طعم پرتقالی اش خیلی زود رشد کرد و محبوب شد. نوشابه های دیگر مثل اسو، شوئپس، آلپاین و فانتا هم کم کم وارد عرصه رقابت شدند که بعد از مدتی نتوانستند با زمزم یا ساسان مقابله کنند و یا تعطیل شدند یا در کارخانه زمزم و ساسان ادغام شدند.چرا نوشابه این قدر ضرر دارد؟نوشیدنی های کافئین دار، ویتامین ها و مواد معدنی بدن را می سوزانند، پوسیدگی دندان ایجاد می کنند و خطر ابتلا به پوکی استخوان را سه تا چهار برابر بالا می برند. آمارها نشان می دهد ایرانیان ۲۰۰ میلیون دندان پوسیده دارند. شاخص سلامت دهان کودکان ایرانی در سال های ۸۷ تا ۹۷ نشان داده که هر کودک ۵ ساله ایرانی، حداقل ۵ دندان شیری پوسیده، کشیده شده یا ترمیم شده دارد. در حالی که این شاخص در برخی از کشورها، بین یک تا یک و نیم دندان است.از آن طرف هم به گفته رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران، حدود ۳۰ درصد جمعیت کشور مبتلا به پوکی استخوان اند و شیوع آن در میان مردان و زنان بالای ۵۰ سال در حال افزایش است. این اما تمام ماجرا نیست. قند موجود در این نوشیدنی آمار ابتلا به دیابت را هم بالا می برد.وزارت بهداشت اعلام کرده ۱۱ درصد ایرانیان بالای ۲۵ سال، مبتلا به دیابت نوع دو هستند که ۸۵درصدشان چاق اند. بررسی ها نشان می دهد از سه دهه قبل، موجی از بیماری دیابت نوع دو در دنیا شروع شده و این اتفاق در ایران هم افتاده است. همه اینها در حالی است که ایران بر اساس تعهداتی که دارد باید رشد بیماری دیابت را تا سال ۱۴۰۴ متوقف کند.هر قوطی نوشابه گازدار معادل ۱۰ قاشق شکر، ۱۵۰-۲۰۰ کالری و ۵۵-۳۰ میلی گرم کافیین دارد و پر از رنگ های مصنوعی است.همه اینها در حالی است که گفته می شود مصرف روزانه قند و شکر نباید از روزی ۲۵ گرم یا ۵ قاشق مرباخوری بیشتر باشد. این مقدار شکر، کالری و مواد افزودنی مضر، در یک محصول که هیچ ارزش غذایی ندارد، نگران کننده است. بررسی ها نشان داده که انواع نوشابه های گازدار بیماری هایی چون پوکی استخوان، چاقی، پوسیدگی دندان و بیماری های قلبی را تشدید می کند اما با تمام اینها یک چهارم مصرف سالیانه نوشیدنی ها از انواع نوشابه ها تشکیل می شود.نوشابه های گازدار حاوی اسیدفسفریک، قند و کافیین اند. اسیدفسفریک، نوشابه را اسیدی می کند و باعث می شود کلسیم از استخوان ها دفع شود، این ماده منجر به کاهش توانایی بدن در استفاده از کلسیم می شود و پوکی استخوان و سستی دندان ها را به همراه می آورد. مضرات قند هم که برای همه آشکار است، قند میزان انسولین خون را بالا می برد، سبب افزایش فشار خون و کلسترول می شود و ما را به بیماری های قلبی، دیابت، افزایش وزن و پیری زودرس مبتلا می کند.قند نوشابه برای بیماران مبتلا به دیابت از سایر کربوهیدرات ها خطرناک تر است. کافیین در نوشیدنی سبب ایجاد اضطراب، فشار خون بالا، ضربان قلب نامنظم و تپش قلب و درنهایت بالا رفتن کلسترول خون می شود. این ماده می تواند مشکلات بارداری هم ایجاد کند. ماجرا جایی وخیم تر می شود که طبق بررسی های انجام شده، کسانی که مصرف نوشابه شان بالاست، شیر و لبنیات، سبزیجات و پروتیین کمی مصرف می کنند.کتاب، فیلم و مقدار زیادی نوشابه!علی، ۳۶، ۳۷ ساله است و سال هاست که نوشابه می خورد و تأکید می کند: «فقط سیاه.» او تقریبا نوشابه خوری حرفه ای است، چون می گوید که مزه نوشابه های سیاه شرکت های مختلف را از هم تشخیص می دهد و تنها از یک برند نوشابه می خورد.او تقریبا با تمام وعده های غذایی جز صبحانه نوشابه می خورد: «وقتی نوشابه می خورم، اصلا عذاب وجدان نمی گیرم که ممکن است برایم ضرر داشته باشد، خیلی راحت می خورم، زیاد هم درباره مضراتش می شنوم و می خوانم اما خیلی برایم اهمیتی ندارد. در این مدت نه معده درد گرفته ام و نه مشکلی برای دندان هایم پیش آمده. خیلی هم سالم هستم.»علی کارش اداری است. یعنی از وقتی به اداره اش می رود تا عصر، یک بطری یک و نیم لیتری نوشابه سیاه کنارش است و هر روز چند لیوان از آن را می خورد و به محض تمام شدن، دوباره از سوپرمارکتی که به محل کارش چسبیده یکی دیگر می خرد.او می گوید که در دسترس بودن، میزان مصرف نوشابه اش را زیاد کرده: «اگر این سوپرمارکت اینجا نبود، شاید کمتر نوشابه می خوردم، اما وقتی می بینم که سر راهم می توانم یک نوشابه بخرم، این کار را می کنم.»علی می گوید قبلا وقتی نوجوان بود، این میزان نوشابه در دسترس نبود. نوشابه ها با بطری شیشه ای فروخته و باید بطری به مغازه دار برگردانده می شد: «قبلا نوشابه یک خوردنی لوکس بود، سر هر سفره ای نمی گذاشتند، خانواده ها هم همیشه نمی خریدند، مثلا یک جعبه نوشابه می خریدند، مدت ها طول می کشید تمام شود، معمولا هم جمعه ها یا وقتی میهمان خاص به خانه می آمد، نوشابه می آوردند.»او می گوید که تابستان ها بهترین تفریح، خوردن نوشابه های یخ زده و سرد بود، حتی گاهی وقت ها به جای صبحانه نوشابه می خوردند یا وقتی از حمام عمومی و نمره بیرون می آمدند و همان جایی که باید پول حمام را حساب می کردند، خوردن نوشابه خیلی دلچسب بود: «بعضی ها از داخل حمام صدا می کردند تا برایشان نوشابه ببرند.»به گفته علی، در دهه هفتاد، شرکت خوش گوار نوشابه های کوکاکولا تولید می کرد، خیلی هم مزه اش خوب بود. آن زمان خیلی ها را علاقه مند به مصرف نوشابه کرد. شرکت های دیگری هم نوشابه سیاه می زدند اما به خوشمزگی آن شرکت نبود. علی می گوید وقتی بخواهد یک استراحتی بدهد و از مزه نوشابه سیاه زده نشود، فانتا می خورد اما خیلی زود به نوشابه سیاه برمی گردد: «من خیلی آب دوست ندارم و بیشتر نوشابه می خورم، بیشتر هم گاز و طعم کولا برایم مهم است تا شیرینی اش.»علی معتقد است که نوشیدنی های دیگر هم به اندازه نوشابه ضرر دارد، پس نمی شود گفت که فقط نوشابه ضرر دارد. او شیرینی خور نیست، حتی با چای قند نمی خورد، چای شیرین هم برایش معنی ندارد، اما نوشابه، جای خود را دارد: «واقعا برایم لذتبخش است و اصلا به این فکر نمی کنم که یک روز بگذارمش کنار.»او می گوید خانواده اش هم طرفدار نوشابه اند اما حالا که سن پدر و مادرش بالا رفته، کمی مصرف را کم و دوغ را جایگزین کرده اند: «کلا در خانواده ما مصرف قند و شکر و روغن بالاست.» علی می گوید اگر یک روز بگویند که قرار است در یک جزیره به تنهایی رهایش کنند و تنها می تواند سه چیز را با خود ببرد، کتاب، فیلم و مقدار زیادی نوشابه می برد!یاسر نزدیک به ۴۰ سال دارد. او هم می گوید که از بچگی عادت به مصرف نوشابه داشته و همیشه با غذایشان آب، دوغ یا نوشابه خورده اند. اما او به دلیل این که حالش از خوردن ماست بد می شود، به سمت نوشابه رفته است: «واقعا نوشابه دوست دارم.»یاسر اغلب وعده های غذایی اش را با نوشابه می خورد، فقط هم سیاه. به تازگی معده درد گرفته اما خیلی قبول نمی کند که به دلیل مصرف نوشابه است. دندان هایش هم خراب شده اما می گوید بیشتر به دلیل مصرف سیگار است تا نوشابه. او پدر پسری پنج ساله است اما تلاشش را کرده تا پسرش لب به نوشابه نزند: «خودش بزرگ می شود و انتخاب می کند که نوشابه بخورد یا نخورد.» یاسر هم مثل علی، می گوید که علاقه اش به مصرف نوشابه برمی گردد به دوران نوجوانی: «نوجوان که بودیم، همیشه سر نوشابه شرط می بستیم. کسی که می باخت باید یک شیشه نوشابه را سر می کشید یا کسی که برنده می شد باید به همه نوشابه می داد. آن زمان کسی حرف از مضرات نوشابه نمی زد. نوشابه همیشه یک نوشیدنی خنک و انرژی زای خوشمزه بود. در اغذیه فروشی ها هم همیشه کنار ساندویچ نوشابه می خریدیم.»نوشابه فقط در میهمانی ها و مناسبت های خاص سرو می شدامیرحسین تا همین چند ماه پیش، نوشابه خوری حرفه ای بود. می گوید که یک نوشابه را در نصف روز تمام می کرد، حالا اما به ندرت نوشابه می خورد. او اضافه وزن دارد و از مضرات نوشابه می ترسد: «از وقتی چشمم را باز کردم، عاشق نوشابه بودم. هنوز هم به نظرم خیلی خوشمزه است و آدم را سر حال می آورد، اما خب خیلی مضر است.»امیرحسین ۳۶ ساله است و می گوید که وقتی بچه بود، یعنی اواسط دهه ۶۰، نوشابه همه جا پیدا نمی شد و فقط در مناسبت های خاص برای پذیرایی جلوی میهمان ها گذاشته می شد: «ولع من هم از همان زمان شروع شد، وقتی به ما نوشابه نمی دادند.» امیرحسین می گوید که آن زمان، چند شرکت پارسی کولا، ساسان و زمزم نوشابه داشتند. برخی مغازه ها هم کوکا و پپسی قوطی داشتند که همه جا هم پیدا نمی شد. سوپرمارکت های لوکس از این قوطی ها می فروختند.یک وقت هایی هم حاجی ها که از مکه برمی گشتند با خودشان از این نوشابه ها می آوردند.امیرحسین می گوید: «وقتی کوکا مشهد وارد بازار شد، پارسی کولا و زمزم کمی عقب ماندند، به همین دلیل جایزه هایی گذاشتند و زیر تشتک ها کلماتی قرار داده بودند که اگر همه آنها را جمع می کردیم و به جمله نوشابه ایرانی، ذائقه ایرانی می رسیدیم، جایزه نقدی می گرفتیم، اما هیچ وقت این جمله کامل نمی شد.»امیرحسین حالا ذائقه اش را تغییر داده، یعنی دیگر نوشابه نمی خرد و نمی خورد و میهمان هم که می آید، دوغ سر میز می گذارند: «تقریبا حذفش کردم، یک وقت هایی اگر هوس کنم نصف لیوان می خورم، مخصوصا وقتی فست فود باشد، با غذاهای ایرانی نوشابه نمی چسبد.»امیرحسین سیگار می کشد، در خانواده اش هم بیماری دیابت دارند، همین باعث شده تا مصرف مواد مضر را به حداقل برساند.مصرف زیاد نوشابه های رژیمی، سرطان زاستمرتضی صفوی، رئیس شهرک سلامت اصفهان و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی اصفهان است. او به «شهروند» می گوید که ایرانی ها از کودکی به بچه هایشان خوراکی های شیرین می دهند، مثل آبنبات، شیرینی، چای نبات، چای شیرین و … وقتی افراد از کودکی این خوراکی ها را به وفور تجربه می کنند، به تدریج ذائقه شان تغییر می کند و در سنین بالا هم به مصرف چنین خوراکی هایی علاقه مند می شوند. او می گوید که از کودکی افراد با فست فودها آشنا می شوند و معمولا هم همراه فست فودها و غذاهای خیابانی، نوشابه مصرف می شود، همین هم باعث شده تا آمار مصرف این نوشیدنی ها بالا رود.نکته اما اینجاست که در فرهنگ ایرانی، نوشیدنی های سنتی زیادی مثل انواع شربت ها وجود دارد، حالا هم با نگاهی به منوی خیلی از کافه ها و رستوران ها، می شود ردپای این شربت ها را پیدا کرد، اما ظاهرا ایرانیان در زندگی روزمره شان به نوشیدنی های مضر علاقه بیشتری دارند: «ما جایگزین های زیادی داریم، مثلا اگر دلمان خوراکی شیرین بخواهد، می توانیم از خوراکی هایی با قند طبیعی مثل خرما، مویز، کشمش، توت خشک و انجیر استفاده کنیم، اما معمولا افراد علاقه زیادی به مصرف قندهای مصنوعی دارند.»نوشابه خورها می گویند که می توان برای کم کردن مضرات مصرف نوشابه، از نوشابه های رژیمی استفاده کرد اما صفوی که متخصص تغذیه است، حرف های دیگری می زند: «نوشیدنی هایی که به اسم رژیمی در بازار وجود دارد، حاوی آسپارتام و استویا هستند و اگر در مصرف آنها زیاده روی شود، می تواند منجر به ابتلا به سرطان شود.»به گفته این متخصص، به طور کلی مصرف نوشیدنی همراه با غذا حتی اگر آب باشد هم برای هضم مواد غذایی ضرر دارد و منجر به احساس حجیم شدن معده و جذب مواد غذایی بیشتری به بدن و در نهایت چاقی می شود؛ چراکه این نوشیدنی ها منجر می شوند غذا در معده توقف کند و بیشتر جذب بدن شود.»صفوی می گوید که کنترل مصرف این نوشیدنی ها تنها با فرهنگ سازی اتفاق می افتد.مسأله اما تنها نوشابه نیست، نوشیدنی های شیرین دیگر هم نه تنها کمتر از نوشابه حاوی قندند که حتی در برخی موارد چندین برابر نوشابه ها شیرین ترند: «الان آبمیوه هایی که در بازار فروخته می شوند، چندین برابر نوشابه شیرین اند و قند دارند اما مسأله ای که در ارتباط با نوشابه ها وجود دارد، مواد رنگی و گاز اسیدفسفریک آنهاست که روی مینای دندان تاثیر می گذارد و می تواند منجر به خرابی دندان شود. از همه اینها گذشته نوشابه های سیاه به دلیل داشتن کافیین بالا، افراد را به مصرف معتاد می کند؛ درست مثل کسانی که به مصرف قهوه یا چای پررنگ عادت دارند. همین هم می شود تا افراد علاقه زیادی به مصرف نوشابه ها به ویژه نوشابه سیاه پیدا می کنند، چون وابستگی ایجاد می کند.»به گفته صفوی نوشابه های گازدار ۱۲ درصد قند و ماءالشعیر ۴ درصد قند دارد، بنابراین نمی توان گفت که هر نوشیدنی گازداری، به اندازه هم مضر است.محمدرضا وفا متخصص تغذیه است، او هم در گفت وگو با «شهروند» اعتیاد غذایی را تایید می کند و می گوید که در علم تغذیه، ما با این پدیده مواجهیم که عادت به مصرف برخی خوراکی ها منجر به اعتیاد می شود که اغلب هم یک رفتار غذایی نادرست است.زمانی که افراد آموزش کافی ندیده باشند، ممکن است با مصرف برخی خوراکی ها دچار وابستگی شوند: «متاسفانه ما هیچ برنامه مشخص و مدونی برای راهنمای خوراکی ها و آموزش های تغذیه ای نداریم. در کشورهای اروپایی، الگوهای غذایی سالمی به مردم داده می شود اما ما در ایران به آن شکل با این موضوع مواجه نیستیم. در وزارت بهداشت هم خیلی ضعیف با این مسأله برخورد می کنند و انتقال مفاهیم در رسانه ها به اندازه کافی انجام نمی شود. همین هم باعث شده با این که سال ها درباره مضرات مصرف نوشیدنی های گازدار صحبت شده، اما در ایران شاهد کاهش مصرف نباشیم.»به گفته وفا، تغییر ذائقه در کل دنیا صورت گرفته است. وقتی فردی همین امروز کمی بیشتر به غذایش نمک بزند، بعد از یک ماه دیگر آن سدیم را حس نمی کند و ممکن است باز هم به غذایش نمک بزند؛ چرا که از نظر فیزیولوژیکی پس از مدتی حساسیت سلول های چشایی کاهش پیدا می کند، در ارتباط با شکر و چربی و غذاهای تند هم همین اتفاق می افتد و به تدریج الگوی غذایی ما تغییر می کند: «۳۰ سال قبل به این اندازه تنوع چیپس، پفک، پنیر، ماست و … نداشتیم اما حالا از کودکی بچه ها با این طعم ها آشنا می شوند و شوری، شیرینی، چربی و تندی را تجربه می کنند. از سوی دیگر، سطح شکر خیلی از دسرها و شیرینی ها هم زیاد شده و همین می شود تا کودکان به سمت خوراکی های شیرین تر بروند و نوشابه هم یکی از آنهاست.»به گفته این متخصص تغذیه، آموزش باید در سطح مدرسه و خانواده اتفاق بیفتد و عادت غذایی به تدریج تغییر کند.»

برچسب ها:

مطلب با عنوان چطور نوشابه‌خور حرفه‌ای شدیم؟ - ساعت24 از وب سایت ساعت 24 saat24 با درج لینک اصلی خبر نمایش داده شده است و آپین در قبال محتوای اخبار هیچ مسئولیتی ندارد.

مطلب با عنوان چطور نوشابه‌خور حرفه‌ای شدیم؟ - ساعت24 از وب سایت ساعت 24 با درج لینک اصلی خبر نمایش داده شده است. جهت مشاهده جزئیات بیشتر به ساعت 24 saat24 مراجعه نمائید.

اخبار گوناگون